Windykacja i przedawnienie dlugu

Otrzymanie wezwania do zapłaty od firmy windykacyjnej to sytuacja stresujaca, ale warto zachowac spokoj i znać swoje prawa. Nie każdy dlug jest wymagalny — przepisy Kodeksu cywilnego przewiduja instytucje przedawnienia roszczen, która może skutecznie chronic dluznika. Kluczowe przepisy znajdziemy w art. 117-125 KC.

Czym jest przedawnienie?

Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, która powoduje, ze po uplywie okreslonego czasu dluznik może uchylic się od zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2 KC). Wazne — przedawnienie nie oznacza, ze dlug znika. Roszczenie nadal istnieje, ale staje się tzw. zobowiazaniem naturalnym, ktorego nie mozna skutecznie dochodzic przed sadem.

Od nowelizacji z 9 lipca 2018 r. sąd z urzędu bada, czy roszczenie wobec konsumenta nie uleglo przedawnieniu. Wczesniej dluznik musial sam podniesc zarzut przedawnienia.

Terminy przedawnienia

Zgodnie z art. 118 KC ogolny termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczen o świadczenia okresowe (np. czynsz, raty) oraz roszczen zwiazanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — 3 lata. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Szczegolne terminy przedawnienia obowiązują m.in. dla:

Roszczenia z umowy sprzedaży — 2 lata (art. 554 KC)
Roszczenia z umowy o dzielo — 2 lata od oddania dziela (art. 646 KC)
Roszczenia z umowy najmu — 1 rok od zwrotu rzeczy (art. 677 KC)
Roszczenia z tytulu czynow niedozwolonych — 3 lata od dnia dowiedzenia się o szkodzie, nie dluzej niz 10 lat od zdarzenia (art. 442(1) KC)
Roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem — 6 lat (art. 125 KC)

Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia

Bieg przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony. Przerwanie powoduje, ze termin biegnie od nowa. Zgodnie z art. 123 KC bieg przedawnienia przerywa:

Każda czynność przed sadem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw (np. złożenie pozwu)
Uznanie roszczenia przez dluznika (np. prosba o rozlozenie na raty, czesciowa zapłata)
Wszczecie mediacji

Wazna zmiana — od 2021 r. złożenie wniosku o zawezwanie do proby ugodowej oraz wszczecie postepowania mediacyjnego jedynie zawieszaja bieg przedawnienia, a nie przerywa go (nowelizacja art. 121 KC).

Firma windykacyjna — jakie ma prawa?

Firma windykacyjna działa najczesciej na podstawie cesji wierzytelnosci (art. 509 KC) — kupuje dlug od pierwotnego wierzyciela i dochodzi go we wlasnym imieniu. Windykator ma prawo:

Wysylac wezwania do zapłaty
Kontaktowac się telefonicznie i listownie
Skierowac sprawe do sądu

Windykator nie ma prawa stosowac grozb, nachodzic w domu bez zgody, informowac sasiadow lub pracodawcy o dlugu, ani podszywac się pod komornika. Takie działania mogą stanowic naruszenie dobr osobistych (art. 23-24 KC) lub nawet przestepstwo.

Jak reagowac na wezwanie do zapłaty?

Po otrzymaniu wezwania od firmy windykacyjnej nalezy:

Sprawdzic, czy dlug istnieje — zadac od windykatora dokumentów potwierdzajacych istnienie i wysokosc dlugu oraz umówę cesji
Sprawdzic termin przedawnienia — obliczyc, czy roszczenie nie uleglo przedawnieniu
Nie uznawac dlugu pochopnie — czesciowa zapłata lub pisemne uznanie dlugu przerywa bieg przedawnienia
Odpowiedziec na pismie — jeżeli dlug jest przedawniony, warto o tym poinformowac windykatora

Postepowanie sądowe i komornicze

Jeżeli wierzyciel skieruje sprawe do sądu, dluznik otrzyma nakaz zapłaty lub pozew. Ma wtedy 14 dni na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty w postepowaniu upominawczym (art. 504 KPC) lub 14 dni na wniesienie zarzutow w postepowaniu nakazowym. W sprzeciwie mozna podniesc zarzut przedawnienia.

Po uzyskaniu prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty wierzyciel może skierowac sprawe do komornika. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym i działa na podstawie ustawy o komornikach sadowych. Ma prawo zajac wynagrodzenie, rachunek bankowy, ruchomości i nieruchomości dluznika, ale z zachowaniem ustawowych limitow zajecia.

Kwoty wolne od zajecia

Prawo chroni dluznika przed calkowitym pozbawieniem środków do zycia. Komornik nie może zajac całego wynagrodzenia — wolna od zajecia jest kwota rowna minimalnemu wynagrodzeniu za prace (przy potracaniunaleznosci innych niz alimenty). W przypadku rachunku bankowego kwota wolna od zajecia wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia (art. 54 Prawa bankowego).

Podsumowanie

Windykacja nie musi byc powodem do paniki. Znajomosc przepisów o przedawnieniu i prawach dluznika pozwala skutecznie bronic swoich interesow. Pamietaj, ze firma windykacyjna nie ma większych uprawnien niz zwykly wierzyciel, a przedawniony dlug nie może byc skutecznie dochodzony przed sadem.